NEOFOBIA ŻYWIENIOWA U DZIECKA – CZY JEST PROBLEMEM TWOJEGO DZIECKA?

Neofobia żywieniowa to zaburzenia odżywiania występujące u dzieci. Charakteryzuje się ona tym, że bez względu na to czy są głodne czy nie oraz bez względu na konsekwencje lub nagrody, nie chcą jeść niczego poza kilkoma ściśle określonymi produktami, które doskonale znają. Neofobia wynika z problemów  z integracją sensoryczną, a więc z dużą wrażliwością zmysłów (smak, węch, wzrok, dotyk) na pewne właściwości żywności.

pixabay.com

Rodzic, który zauważa, że jego dziecko nie chce jeść, zazwyczaj albo odpuszcza albo stosuje niekiedy bardzo złożony, system kar, nagród, próśb, gróźb i szantaży. Niestety, jeśli u dziecka występuje wyżej opisany problem neofobii żywieniowej, żadna z tych metod zazwyczaj nie przynosi efektów. Rodzice natomiast odczuwają dużą frustrację oraz poczucie winy, że nie potrafią poradzić sobie z fanaberiami własnego dziecka. Do tego wszystkiego dochodzi jeszcze wstyd wywołany reakcją otoczenia na to, iż dziecko niemal niczego nie chce jeść. Neofobia żywieniowa staje się więc problemem, z którym musi się zmagać nie tylko dziecko, ale także jego najbliższe otoczenie – rodzice, dziadkowie, opiekunki, wychowawcy w szkole czy przedszkolu.

Kiedy dziecko grymasi, a kiedy ma neofobię żywieniową?

Podczas gdy o grymaszeniu można mówić już w przypadku wybrzydzania, gdy podaje się dziecku produkt, który już jadło lub produkty nowe o nieznanej mu strukturze czy barwie, to o neofobii żywieniowej świadczy dopiero zauważalny lęk, niechęć oraz unikanie próbowania nowych dla dziecka produktów żywnościowych. Objawem tego zaburzenia może być też niechęć do ponownego spróbowania mało znanego dziecku produktu lub spróbowania znanego produktu, ale podanego w nieco inny niż dotychczas sposób. Oznacza to, że dziecko to je na przykład tylko zupę pomidorową zawsze z tym samym rodzajem makaronu, serek zawsze o tym samym smaku i dokładnie takim samym opakowaniu, zawsze pije sok o tym samym smaku i tego samego producenta, a nawet spożywa tylko jeden i zawsze ten sam rodzaj Fast Food’a i zawsze z tej samej sieci.

Mniejszy problem mają rodzice, którzy zauważą wyżej wymienione objawy u dzieci w wieku 2-3 lat. Dzieci w tym wieku, poprzez wybrzydzanie próbują zakomunikować swoją niezależność. Jeśli jednak tego typu zachowania utrzymują się przez dłuższy czas (neofobia żywieniowa osiąga swój szczytowy okres u dzieci w wieku 2-6 lat), a dodatkowo zauważalna jest panika związana ze spożywaniem nowego produktu, dziecko regularnie je nie więcej niż 20 stałych produktów, stresują go wszelkie sytuacje związane z jedzeniem i odmawia spożycia nowego produktu nawet wtedy, kiedy wiadomo, że jest głodne.

Dodatkowo neofobii żywieniowej mogą towarzyszyć inne zaburzenia, jak np. problemy z integracją sensoryczną oraz integracją odruchów, trudności z motoryką ust i twarzy, a także z pewnym   charakterystycznym dla dziecka, a niepożądanym zachowanie, jak np. unikanie.

Przyczyny neofobii żywieniowej

Neofobia żywieniowa w 70-78% ma podłoże genetyczne. Duże znaczenie mają też jednak czynniki środowiskowe, do których należy m.in. dieta matki w okresie prenatalnym, dieta dziecka w okresie niemowlęcym i we wczesnym dzieciństwie, co mocno wpływa na kształtowanie się nawyków żywieniowych, a także styl życia.

Skutki neofobii żywieniowej

W neofobii żywieniowej nie ma problemu z brakiem apetytu u dziecka, a jedynie z bardzo ograniczoną gamą produktów, a co za tym idzie także wartości odżywczych, które to dziecko spożywa. Duża ilość przyjmowanych węglowodanów, która zazwyczaj jest wynikiem tego typu ubogiej diety, jest powodem powstawania wielu chorób, w tym np. otyłości i cukrzycy. Do tego pojawiają się też problemy logistyczne związane z koniecznością podwójnego przygotowywania posiłków – dla dziecka i osobno dla reszty rodziny. W takiej sytuacji planowanie wszelkiego rodzaju wspólnych wyjazdów tez staje się dużym problemem.

Problem neofobii żywieniowej może wywoływać u dziecka także inne problem, np. emocjonalne. Wiąże się to z tym, że dzieci z tym zaburzeniem żyją w ciągłym strachu i stresie związanym z ciągłym pozostawaniem w gotowości do ucieczki. Utrzymująca się gotowość do ucieczki powoduje natomiast psychiczne i fizyczne wyczerpanie.

pixabay.com

Ponadto, dziecko które długotrwale walczy z ciągłym namawianiem go do jedzenia produktów, których najzwyczajniej się boi, może mieć też duże problemy z samooceną. Wynika to z tego, iż żyje ono w przeświadczeniu, że nie spełnia oczekiwań rodziców  oraz z tego, że zaczyna ono zauważać swoją odmienność od innych ludzi, w tym rówieśników.  Zauważenie tej odmienności może powodować też trudności w relacjach społecznych, w tym izolację od grupy rówieśniczej. W dłuższym okresie czasu, takie unikanie rówieśników, a nawet krewnych prowadzi do osamotnienia, a także wykluczenia z grupy.

Jeśli zatem zauważasz opisane wyżej objawy neofobii żywieniowej u swojego dziecka, powinieneś jak najszybciej zasięgnąć porady specjalisty – lekarza (jest to też wskazane ze względu na konieczność sprawdzenia czy problem nie wynika z jakichś nieprawidłowości w budowie ciała dziecka lub nie ma podłoże stricte medycznego) i psychologa. Ważne jest to, aby jak najwcześniej zauważyć problem, zaakceptować jego występowanie oraz zacząć pracę z dzieckiem nad pokonywaniem neofobii żywieniowej, w czym pomocą może służyć psycholog.

Joanna Chlebiej

 

Gabinet Linia Zdrowia
Wrzosowa 66
05-220 Zielonka / k.Warszawy

E-mail: gabinet@linia-zdrowia.pl
www.linia-zdrowia.pl

 

Źródło:

  1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fifth Edition DSM-5, Washington, DC London, England.
  2. Kozioł-Kozakowska, A., Piórecka, B. (2013). Neofobia żywieniowa jej uwarunkowania i konsekwencje zdrowotne. Standardy Medyczne/Pediatria. t.1, 2-6.
  3. Tchurz, M. (2017). Neofobia – zaniedbany problem. Food Forum, 3(19)/2017, 54-57.

Posted by wk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *