Nabytki 2017-2018 – Zamek Królewski na Wawelu

Unikatowe egzemplarze najstarszych i najważniejszych polskich orderów, złotnictwo, miśnieńska porcelana, cenne okazy sfragistyki, siedemnastowieczna tapiseria ze sceną z eposu Wergiliusza – Zamek Królewski na Wawelu prezentuje dzieła pozyskane do swoich zbiorów na wystawie „Nabytki 2017 – 2018”.

Zamek Królewski na Wawelu otworzył wystawę zabytków, które wzbogaciły zbiory w latach 2017 i 2018. Zostały one zakupione od osób prywatnych, na aukcjach antykwarycznych w kraju i zagranicą, lub przekazane jako dary.

Tapiseria z przedstawieniem Eneasza i Dydony, Bruksela, warsztat Nicasiusa Aertsa (1555/1560–1627, czynny po 1580), początek w. XVII fot. A. Stankiewicz

Na pierwsze miejsce wysuwa się pokaźny zespół insygniów staropolskich odznaczeń: Orderu Orła Białego, Orderu Świętego Stanisława i Orderu Wojskowego Virtuti Militari. Egzemplarze wawelskie, krzyże i gwiazdy, pochodzą z okresu przedrozbiorowego i z czasów Księstwa Warszawskiego.

Dzięki zakupom dokonanym na zagranicznych aukcjach antykwarycznych w wawelskim muzeum powstała kolekcja zawierająca liczne egzemplarze unikatowe. Zbiory te sytuują Zamek Królewski na Wawelu wśród najważniejszych zbiorów falerystycznych zawierających polskie odznaczenia. Order Orła Białego to najstarsze i najwyższe odznaczenie polskie ustanowione przez króla Augusta II przed rokiem 1705. Król Stanisław August Poniatowski w roku 1765 powołał cywilny Order Świętego Stanisława, a 22 czerwca 1792, ustanowił Order Virtuti Militari dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami w wojnie polsko-rosyjskiej. Order Virtuti Militari jest jednym z najstarszych orderów wojennych na świecie.

Ciekawą i efektowną grupę stanowią dzieła złotnictwa, wykonane w wieku XVII-XVIII. Są to znakomite wyroby europejskich warsztatów (Norymberga, Augsburg) i polskich (Gdańsk). Są wśród nich okazałe kufle, pucharki i tace, a także luksusowe przedmioty, takie jak pudełeczka, przyborniki i tabakierka. Zbiory powiększyły się także o kilka okazów XVIII-wiecznej biżuterii złotej i srebrnej, ozdobionej szlachetnymi kamieniami.

Jednym z cennych nabytków jest zakupiony z prywatnej kolekcji w Paryżu gobelin z przedstawieniem Eneasza i Dydony. Scena z eposu Wergiliusza ukazuję spotkanie założyciela Rzymu z królową Kartaginy Dydoną. Wykonał ją na początku XVII stulecia brukselski warsztat Nicasiusa Aertsa. Tapiseria ta należy do serii (wyprodukowano 2-3 repliki) o tematyce „trojańsko-rzymskiej” powstałej około roku 1600 w kręgu dworu Habsburgów, w atmosferze kultu wzorców antycznych wykorzystywanych do celów propagandowych. Część serii znajduje się obecnie w Japonii. Notowana w świątyniach (teraz muzeach) przed rokiem 1616, zapewne trafiła tam za pośrednictwem Jezuitów.

Herbatnica, Miśnia, Królewska Manufaktura Porcelany, 1730–1735 fot. A. Stankiewicz

Dział Tkanin pozyskał także pas kontuszowy utkany w latach 1781–1784 w Kobyłce, w cieszącej się uznaniem staropolskiej manufakturze. Zamek Królewski na Wawelu przechowuje jeden z najcenniejszych w Polsce zespołów pasów kontuszowych (57 sztuk), stanowiących ważny element staropolskiego stroju. Wykonywano je z jedwabiu, wplatając złote bądź srebrne nici i tkano w bogate kolorystyczne wzory.

Dział Malarstwa, Rzeźby i Grafiki wzbogacił się o bardzo interesującą pracę Jacka Malczewskiego (1854–1929). Akwarela przedstawiająca park pałacu Lanckorońskich w Rozdole uzupełnia dar Karoliny Lanckorońskiej z roku 1994. Zakupiono także zespół szkiców do projektu plafonów wawelskich wykonanych w roku 1931 przez Zbigniewa Pronaszkę (1885–1958). Zbiór ten ma istotny walor dokumentacyjny dla dziejów odnowy Wawelu w okresie międzywojennym.

Zamkowa kolekcja porcelany zyskała wysokiej rangi zabytki z pierwszej połowy wieku XVIII powstałe w Królewskiej Manufakturze w Miśni. Są to herbatnica z widokami portowymi i półmisek dekorowany motywami dalekowschodnimi. Znacząco powiększył się wawelski zbiór sfragistyczny, w tym tłoki i typariusze pieczętne z herbami rodzin z okresu staropolskiego.

Zasób działu metali wzbogacono o interesujące naczynia i różnorodne wyroby z cyny. Przykładem jest gotycki dzban mosiężny z pierwszej połowy wieku XV, który należy do nieczęsto już spotykanych okazów średniowiecznych wyrobów codziennego użytku.

Ważny dla historii wawelskiego muzeum jest zespół pamiątek po prof. Jerzym Szablowskim (1906–1989), dyrektorze Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu w latach 1952–1989. To kilkadziesiąt pozycji, takich jak legitymacje członkowskie instytucji, stowarzyszeń i organizacji, dowody nadania orderów i odznaczeń, zaświadczenia i inne dokumenty różnego rodzaju, w tym także z czasu drugiej wojny światowej, a także dwanaście pamiątkowych odznak i medali z lat 1965–1986.

 

wystawa czynna:  9 kwietnia – 30 czerwca 2019

Zamek, II piętro – sale wystaw czasowych

wtorek-piątek: 9.30 – 17.00; sobota, niedziela: 10.00–17.00; poniedziałek: nieczynna

ostatnie wejście na godzinę przed zamknięciem wystawy

bilety 5 zł – w kasach i przy wejściu na wystawę; wstęp bezpłatny z ważnym biletem
do Reprezentacyjnych Komnat Królewskich

Więcej informacji: www.wawel.krakow.pl/

 

 

Posted by wk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *